Muzeum Ziemi Sokólskiej znajduje się w centrum miasta. Mieści się w zabytkowym budynku, powstałym w XVIII wieku, w czasach rządów na tych ziemiach nadwornego podskarbiego litewskiego Antoniego Tyzenhauza. Do dyspozycji zwiedzających są trzy stałe ekspozycje tematyczne: historyczna, etnograficzna i tatarska oraz sala wystaw czasowych. W budynku Muzeum mieści się także Punkt Informacji Turystycznej.

Pierwotnie miało funkcjonować jako Muzeum Tatarskie. Bardzo aktywnie w kierunku powstania takiego muzeum działał Maciej Konopacki, pracownik Sokólskiego Ośrodka Kultury i znany historyk i promotor kultury tatarskiej. Niestety, mimo zgromadzenia zbioru eksponatów nie udało się pozyskać budynku, odpowiadającego potrzebom ekspozycyjnym. Kolekcja tatarianów trafiła do obecnego Muzeum Historycznego w Białymstoku, gdzie znajduje się po dziś dzień. Dopiero w latach 1980. udało się pozyskać obecny budynek i w powołanym Muzeum Społecznym przy Sokólskim Ośrodku Kultury otwarto ekspozycję poświęconą braciom Lewoniewskim. W 1985 roku otwarty został Dział Historyczny. W miarę upływu czasu zmieniał się zakres ekspozycyjny: powstał Dział Etnograficzny, Tatarski (z okrojoną niestety liczbą eksponatów) oraz zlikwidowano Izbę Pamięci braci Lewoniewskich. W roku 2010 do Muzeum włączono dokumentację zebraną przez Józefa Zalewskiego, poświęconą nauczycielom z Sokólszczyzny.

Muzeum prowadzi działalność edukacyjną w kierunku prezentacji tradycji i historii regionu dla dzieci (więcej w zakładce EDUKACJA). Organizuje tematyczne spacery historyczne, spotkania autorskie, pokazy filmowe oraz NOC MUZEUM. Współpracuje z lokalnymi szkołami i stowarzyszeniami oraz innymi placówkami muzealniczymi. Kilkakrotnie w ciągu roku prezentowana jest nowa wystawa czasowa poświęcona historii, kulturze lub etnografii regionu. Muzeum dysponuje zbiorem książek i dokumentów poświęconych regionowi i historii i kulturze Tatarów Polskich. Pozycje te są udostępniane dla chętnych na miejscu.